Przeciwbakteryjne działanie miodu

Dwa tysiąclecia przed odkryciem istnienia bakterii jako przyczyn chorób lekarze mieli świadomość, iż konkretne typy miodu są najlepszym lekarstwem na pewne schorzenia. Nowożytni naukowcy ogłosili to odkrycie dopiero w XIX wieku.

OD ANTYCZNYCH MĘDRCÓW

Dioscorides, c.50 AD twierdził, że bladożółty miód z Attyki jest najlepszym środkiem “dobrym na wszystkie gnijące i puste wrzody” (Gunther 1934). Arystoteles (384-322 BC) dyskutując nad różnicami w miodach, odwołuje się do blado-żółtego miodu jako ”dobrej płukanki na podrażnione oczy i rany” (Aristotle 350 BC). Chociaż jego mądrość już dawno została zapomniana przez świat medycyny, została zachowana w medycynie ludowej na całym świecie (Molan 2001b).

Tylko dlatego, że ze względu na swoje antyseptyczne właściwości Miód Manuka uzyskał wysoką reputację w medycynie ludowej Nowej Zelandii (K. Simpson, personal communication), zaczęły się badania nad nim na Uniwersytecie w Waikato. Ta specjalna bioaktywność - niezwykłe działanie przeciwbakteryjne - uczyniła Miód Manuka sławnym na cały świat.

WIELOLETNIE BADANIA

Działanie przeciwbakteryjne miodu zostało po raz pierwszy rozpoznane w 1892, przez van Ketel’a (Dustmann 1979). Badania przeprowadzone nad miodem od tamtej pory zostały zrewidowane przez Molan’a (1992b, 1992a). Okazało się, iż większość aktywności jest spowodowana enzymatyczną produkcją nadtlenku wodoru w miodzie. Pojawiały się też sygnały o innych mniejszych składnikach antybakteryjnych.

Badania nad 345 próbkami miodów nowozelandzkich z 26 różnych źródeł zostały przeprowadzone przez Allen’a et al. (1991). Dowiodły one, że kiedy aktalazja została dodana w celu zniszczenia nadtlenku wodoru, miód tylko z jednego źródła – z Manuka (Leptospermum scoparium), miał jakiekolwiek jeszcze pozostałe w nim właściwości antybakteryjne. Było to przełomowe odkrycie w badaniach miodów z całego świata ze względu na niezwykłą właściwość czynnika nieutleniającego, jako głównej przyczyny właściwości antybakteryjnych.

Aczkolwiek kolejne badania 340 próbek miodów australijskich z 78 różnych źródeł (C. Davis, Queensland Department of Primary Industries: personal communication) doszły podobne zjawiska wykazały w miodzie z drzewa złotej herbaty (Leptospermum polygalifolium).

NIE WSZYSTKIE TAK SAMO ANTYBAKTERYJNE

Ta nowa właściwość antybakteryjna była wielokrotnie badana, aby ustalić potencjalną użyteczności miodu z Manuka jako czynnika kuracyjnego. W tym badaniu był on porównany z miodem, który ma zwyczajny poziom aktywności antybakteryjnej ze względu na nadtlenek wodoru. W wywiadzie przeprowadzonym przez Allen’a et al. (1991) duża ilość próbek miodów pochodzących z różnych źródeł miała niski poziom aktywności antybakteryjnej (36% próbek miała poziom aktywności antybakteryjnej prawie żaden lub poniżej poziomu wykrywalności mierzonej w dyfuzji z podłożem agarowym). Reszta miała prawie trzydziestokrotnie złożony rozrzut rodzajów aktywności według systemu Gaussian’a.

Nieutleniające właściwości próbek miodu z Manuka były podobnie rozmieszczone. Rezultatem badań nad efektywnością właściwości antybakteryjnych w miodzie z Manuka i miodzie z właściwościami antybakteryjnymi wypływającymi z nadtlenku wodoru zostały wyselekcjonowane ze względu na zbliżony do średniego poziomu badanej aktywności. Miód Manuka został również wyselekcjonowany jako posiadający niski poziom aktywności spowodowanej nadtlenkiem wodoru, gdzie w niektórych badanych przypadkach dodana została aktaliza.

Wyniki podsumowano jako wyrażające minimalne zagęszczenie miodu (% v/v), które pozwoliłoby na zatrzymanie rozwoju jakichkolwiek gatunków mikroorganizmów.

• Siedem pospolitych gatunków bakterii infekujących rany (Willix et al. 1992): Miód Manuka: 1.8–10.8% inne miody: 2.6–7.1%
• 20 wyizolowanych Pseudomonas (pałeczki ropy błękinej) z zainfekowanych ran (Cooper and Molan 1999)
• Miód Manuka: 5.5–8.7% inne miody: 5.8–9.0%
• 58 klinicznie wyizolowanych bakterii Staphylococcus aureus (gronkowca złocistego) (Cooper et al. 1999)
• Miód Manuka: 2–3% inne miody: 3–4%
• 82 epidemicznych odmian MRSA (niewrażliwego na metycylinę gronkowca złocistego)(Allen et al. 2000)
• Miód Manuka : 4–7% inne miody: 3–7%
• 56 odmian VRE (niewrażliwy na wankomycynę enterokika, paciorkowca kałowego) (Allen et al. 2000)
• Miód Manuka: 5–10% inne miody: 8–20%
• 16 klinicznie wyizolowanych alfa-hemolitycznych paciorkowców (Cooper RA, Halas E and Molan PC: praca w przygotowaniu)
• Miód Manuka: 4.5–9.7% inne miody: 5.3–9.8%
• 20 odmian Burkholderia cepacia (pałeczka nosacizny) wyizolowanych z plwociny pacjentów chorujących na mukowiscydozę (Cooper et al. 2000)
• Miód Manuka: 2.1–5.0% inne miody: 2.8–5.3%
• 7 gatunków dermatofitów zwykle powodujących ziarniaki (Brady et al. 1997)
• Miód Manuka: 10–50% inne miody: 5–20%
• 7 wyizolowanych bakterii Helicobacter pylori z biopsji wrzodów żołądkowych (Al Somai et al. 1994)
• Miód Manuka: 5% inne miody: >40%
• 12 gatunków bakterii popularni powodujących zakaźne zapalenie żołądka (Brady NF and Molan PC: paper in preparation)
• Miód Manuka: 2–11% inne miody: 3–8%
• 7 gatunków bakterii powszechnie wywołującej zapalenie sutka/wymion u bydła dojnego (Allen and Molan 1997)
• Miód Manuka: 5–10% inne miody: 5–10%

MIÓD JESZCZE BARDZIEJ AKTYWNY

Wyniki wszystkich badań pokazują, że działalność antybakteryjna jest wystarczająco wysoka, aby oczekiwać dobrych rezultatów leczniczych, gdyby miód był stosowany klinicznie. Wykazały również, iż w większości przypadków Miód Manuka nie różnił się w efektywności działania od innych miodów z przeciętna zdolnością antybakteryjną. Mimo to, istnieje kilka innych powodów, dla których Miód Manuka mógłby być bardziej efektywny w leczeniu.

Aktalazja enzymowa, która rozbija nadtlenek wodoru jest obecna w tkankach i serum ciała, tak więc aktywność miodu ze względu na nadtlenek wodoru będzie mniejsza niż obserwowana w testach laboratoryjnych w nośnikach bez aktalazji.

Ponadto, enzym produkujący nadtlenek wodoru jest nieaktywny, dopóki miód jest nierozrzedzony, a jego aktywność jest niska ze względu na niskie zakwaszenie ph miodu. Jakkolwiek, obydwa typy aktywności antybakteryjnej mogą się wydawać w miarę równe w wynikach testów laboratoryjnych (miód jest rozrzedzany i neutralizowany przez kulturę nośników), to w zastosowaniu leczniczym zaistniałaby o wiele wyższa aktywność poprzez dyfuzję miodu z Manuka z chorymi tkankami niż z innym miodem, gdy miód nie jest dostatecznie rozrzedzony i zneutralizowany przez płyny organiczne.

UWAGA NA BUBEL!

Należy jednak pamiętać, że rezultaty wyszczególnione powyżej zostały uzyskane w badaniach miodów ze średnią aktywnością. W miarę jak społeczeństwo stawało się bardziej świadome wyjątkowych predyspozycji antybakteryjnych obecnych w miodzie z Manuka, stało się oczywiste, że istnieje wiele rodzajów miodu z Manuka z bardzo nisko wykrywalnym poziomem właściwości antybakteryjnych.

Chorzy kupują miody dla celów leczniczych nie świadomi, że nie wszystkie rodzaje miodu z Manuka są antybakteryjnie aktywne. Bardzo prosty system rankingowy został ustanowiony dla kupujących, aby mogli się zorientować, jaki potencjał antybakteryjny miodu kupują. System oparty jest na badaniu dyfuzyjnym na podłożu agarowym pod kątem aktywności antybakteryjnej używając Staphylococcus aureus (gronkowca złocistego) ATCC 9144 jako testowanego gatunku i fenolu jako odnośnika standardu (Allen et al. 1991). Analogicznie, w znajomym kremie z filtrem przeciwsłonecznym (SPF) określa nam siłę filtra, a 'UMF’ (unikatowy czynnik - nieutleniająca antybakteryjna aktywność) jest skalą używaną do tego samego celu w określaniu siły aktywności antybakteryjnej w miodzie z Manuka.

Liczby używane w skali 'UMF' informują o zagęszczeniu fenolu z taką samą aktywnością antybakteryjną jak miód (na przykład: miód o oznaczeniu 'UMF 15' ma taką pomagające powstrzymanie wadliwego użytkowania miodu, poprzez ustanowienie standardów testowych wymaganych w uzyskiwaniu zezwolenia na produkcję miodu ze znakiem firmowym.

P. C. Molan, Zespół Badania Miodu, Uniwersytet Waikato, Hamilton, New Zealand

E-mail: p.molan@waikato.ac.nz

Biblografia

Abuharfeil N, Al-Oran R and Abo-Shehada M (1999) The effect of bee honey on the proliferative activity of human B- and T-lymphocytes and the activity of phagocytes. Food Agric. Immunol. 11 169-177.

Al Somai N, Coley KE, Molan PC and Hancock BM (1994) Susceptibility of Helicobacter pylori to the antibacterial activity of manuka honey. J. R. Soc. Med. 87 (1) 9-12.

Ali ATMM and Al-Swayeh OA (1997) Natural honey prevents ethanol-induced increased vascular permeability changes in the rat stomach. J. Ethnopharmacol. 55 (3) 231-8.

Allen KL, Hutchinson G and Molan PC (2000). The potential for using honey to treat wounds infected with MRSA and VRE. First World Wound Healing Congress, Melbourne, Australia.

Allen KL and Molan PC (1997) The sensitivity of mastitis-causing bacteria to the antibacterial activity of honey.N. Z. J. Agric. Res. 40 537-540.

Allen KL, Molan PC and Reid GM (1991) A survey of the antibacterial activity of some New Zealand honeys. J. Pharm. Pharmacol. 43 (12) 817-822.