MIÓD MANUKA OD PODSTAW

Manuka - drzewo życia, symbol dziedzictwa Nowej Zelandii

Manuka (łac. Leptospermum scoparium) to gatunek krzewów lub niewielkich drzew, typowych dla szaty roślinnej wschodnich wybrzeży obu wysp Nowej Zelandii i południowo-wschodniej Australii. Nazwa manuka pochodzi z języka plemienia Maori (mānuka) i używana jest w głównie w Nowej Zelandii. Australijczycy częściej nazywają je drzewem herbacianym, za sprawą kapitana Cook’a, który zwykł pić napar z liści manuka, czyli dzisiejszą herbatę.

Manuka (łac. Leptospermum scoparium) to gatunek krzewów lub niewielkich drzew, typowych dla szaty roślinnej wschodnich wybrzeży obu wysp Nowej Zelandii i południowo-wschodniej Australii. Nazwa manuka pochodząca z języka Maori (mānuka) używana jest głównie w Nowej Zelandii. Australijczycy częściej używają nazwy drzewo herbaciane powstałej za sprawą kapitana Cook’a pijającego napar z liści.

Krzewy manuka, fizjologicznie mogą się nieznacznie różnić, posiadają jednak szereg cech wspólnych dla gatunku. Zazwyczaj osiągają wysokość od 2 do 5 m, ale zdarzają się też okazy 15 metrowego drzewa. Manuka to roślina wiecznie zielona, o gęstym ugałęzieniu. Charakterystyczne niewielkie liście (o długości 7-20mm i szerokości 2-6mm) są szorstkie i szpiczaście zakończone. Pięciopłatkowe kwiaty, przypominają kształtem gwiazdę i mają średnicę 8-15 mm (sporadycznie do 25 mm). Najczęściej występują w kolorze białym z delikatnymi różowymi przebarwieniami. Kora gałęzi ma brązowe odcienie i łatwo się łuszczy. Manuka szybko się rozmnaża. Jest odporna na bardzo trudne warunki glebowe i silną ekspozycję na wiatr. Porasta zarówno zbocza gór jak i doliny, tereny podmokłe jak i te zagrożone suszą. Dobrze rośnie na glebach o silnej kwasowości. Krzew Leptospermum scoparium zakwita tylko raz do roku, od listopada do stycznie (pora letnia w Nowej Zelandii) na okres około 4 tygodni.

Czy wiesz, że...
Średni okres życia jednej pszczoły to 35-40 dni (za wyjątkiem pszczoły zimowej żyjącej do 9 miesięcy). W tym okresie pszczoła jest w stanie wyprodukować około jednej łyżeczki miodu.

Manuka jest często mylona z drzewem kanuka (łac. Kunzea ericoides). Rośliny można łatwo rozróżnić wyglądzie listowia. Liście kanuka są gładkie, w odróżnieniu od szorstkich, szpiczaście zakończonych liści manuka. Ponadto kanuka jest drzewem osiągającym wysokość do 30 m. Jej pień i gałęzie charakteryzują się długimi, przypominającymi skórę pasami kory a kwiaty są trzykrotnie drobniejsze niż kwiaty manuka. Badania laboratoryjne udowodniły, że jedynie gatunek Leptospermum scoparium jest źródłem nektaru i pyłku, z których powstaje oryginalny miód Manuka.

Pochodzenie i powstawanie miodu manuka

Oryginalny miód Manuka powstaje z nektaru krzewów manuka (łac. Leptospermum scoparium) porastających czyste, dziewicze tereny Nowej Zelandii. Krzew manuka, można spotkać także w innych rejonach świata, np. w Australii. Ze względu na fakt, iż Nową Zelandię porastają także inne rośliny miododajne takie jak kanuka (łac. Kunzea Ericoides), zielona herbata (łac. Camellia sinensis) czy tantoon (łac. Leptospermum poligalifolium), pozyskanie jednorodnego miodu jest bardzo trudne.

Leptospermum scoparium jest krzewem o oryginalnym genomie – nie zmienionym pod wpływem gatunków przybyłych do Nowej Zelandii wraz z Maorysami i europejskimi osadnikami. Ze względu na położenie geograficzne Nowej Zelandii, szczyt kwitnienia kwiatów manuka przypada na okres od listopada do stycznia. Pszczoły zbierając nektar z dzikich krzewów manuka, tworzą niepowtarzalny miód odróżniający się od innych miodów wysoką zawartością naturalnie występującego związku o nazwie methyloglyoxal.

Warto wiedzieć...

Miód manuka produkowany przez pszczoły przywiezione ze Starego Kontynentu, w pierwszych dekadach po przybyciu Europejczyków (początek XIX wieku). Początkowo nie cieszył się zainteresowaniem ze względu na swój specyficzny, intensywny smak. Dopiero w latach 30-tych ubiegłego stulecia, gdy zauważono, że bydło żywiące się niechcianym przez ludzi miodem nie choruje, zwrócono na niego uwagę.

Znane są doniesienia świadczące, że o wyjątkowych właściwościach krzewu Leptospermum scoparium wiedziano na długo przed wyprodukowaniem pierwszej baryłki miodu Manuka. Rdzenni mieszkańcy Nowej Zelandii - Maorysi, oraz pierwsi osadnicy mieli w zwyczaju żuć młode pędy krzewu manuka i pić napój z jego nasion by leczyć czerwonkę i biegunki. Liście parzone w wodzie pomagały łagodzić dolegliwości przewodu moczowego i gorączkę. Natomiast wywar z kory stosowano do łagodzenia zaparć i kolek, uśmierzania obrzęków oczu i skutków oparzeń. Stosowano go także jako środek uspokajający i pomagający w zasypianiu.

Nowa Zelandia – inny tor ewolucji

Nową Zelandię tworzy archipelag wysp (dwie duże wyspy – Północna i Południowa oraz szereg mniejszych wysepek) oddalony o ok. 1600 km od południowo-wschodniego wybrzeża Australii.

W zamierzchłej przeszłości Nowa Zelandia była częścią wielkiego kontynentu zwanego Gondwanda, w którego skład wchodziły także obszary obecnej Australii, Antarktyki, Południowej Afryki i Indii. Ruchy geologiczne sprawił, że ok. 70 mln lat temu Nowa Zelandia oddzieliła się i od tamtej pory dryfuje odrębnie. Z tego względu ewolucja roślin i zwierząt przebiegała w sposób odmienny niż w pozostałych rejonach świata.

Do chwili obecnej w Nowej Zelandii istnieje wiele gatunków roślin i zwierząt nie występujących w innych rejonach świata. Spośród prawie 2000 gatunków roślin naczyniowych występujących na nowozelandzkich wyspach - endemity, czyli gatunki występujące tylko w wąskim obszarze, stanowią aż 80%. Do gatunków endemicznych należą chociażby wszystkie gatunki drzew iglastych rosnących w Nowej Zelandii. Natomiast do najbardziej charakterystycznych przedstawicieli endemicznej fauny należą: ptak kiwi (symbol państwa Nowa Zelandia), papugi kea i kakapo oraz hatteria - jedyny współczesny przedstawiciel sfenodontów – gadów ryjogłowych. Wyłącznie w Nowej Zelandii występują również duże owady z rzędu prostoskrzydłych zwane wetami.

Prawdopodobnie do końca XIII wieku n.e. tereny Nowej Zelandii były niezamieszkałe przez człowieka i inne ssaki. Pierwszymi osadnikami, którzy dotarli do wysp byli członkowie polinezyjskiego plemienia Maori, a wraz z nim gatunki szczurów, myszy i innych gryzoni, które pozbawione naturalnych wrogów zaczęły nieodwracalnie zmieniać oryginalny ekosystem Nowej Zelandii. Największe zmiany nastąpiły wraz z przybyciem brytyjskiego kapitana - Jamesa Cook’a w 1769 roku i rozpoczęciem kolonizacji terenów Nowej Zelandii przez Europejczyków.

Współcześnie liczne gatunki roślin i zwierząt zagrożone są wyginięciem, dlatego też podejmowane są liczne działania rządowe mające na celu ochronę tego co najcenniejsze. Do walki o zagrożone gatunki powołano centralną rządową organizację DOC (Department Of Conservation), odpowiedzialną za ochronę dziedzictwa naturalnego. W jej skład wchodzi jednostka służby granicznej - Biosecurity Act, która kontroluje i ogranicza przywożenie na teren Nowej Zelandii nowych gatunków zwierząt, roślin czy nasion. Przykładowo, w terminalu przylotów międzynarodowych, podczas odprawy sprawdzany jest stan butów, sprzętu, wyposażenia turysty oraz wszystko, co mogłoby potencjalnie zaszkodzić ekosystemowi wodnemu i lądowemu Nowej Zelandii. Zanieczyszczone przedmioty są dokładnie myte, dezynfekowane, a ewentualne zanieczyszczenia są niszczone.

Sklep internetowy Shoper.pl